Málþing um Jean-Baptiste Charcot
málþing í Háskóla Íslands í tilefni af því að 70 ár eru liðin frá því rannsóknaskipið Pourquoi-Pas? fórst við Ísland.
Fimmtudaginn 14. september frá 14:00 -17:00 í Hátíðasal Háskóla Íslands
 

Franski heimskautafarinn, leiðangursstjórinn og læknirinn Jean-Baptiste Charcot (1867–1936) var einn þeirra merkismanna sem fyrstir könnuðu og kortlögðu haf- og landsvæðin umhverfis heimsskautin í byrjun síðustu aldar, en meðal annarra þekktra heimskautafara þessa tíma má nefna Amundsen, Scott, Nordenskjöld og Peary.
    Í byrjun 20. aldar stóð Charcot fyrir og stjórnaði tveimur leiðöngrum til að kanna suðurskautið, og hafði þar vetursetu fyrstur Frakka. Eftir fyrri heimsstyrjöldina stjórnaði hann síðan fjölmörgum þverfaglegum vísindaleiðöngrum á norðurslóðir, til Færeyja, Íslands, Jan Mayen og Grænlands.
    Þekktasta skip hans var Pourquoi-Pas? – sérútbúið rannsóknaskip með þremur rannsóknastofum og bókasafni, allra fullkomnasta rannsóknaskip heims á þessum tíma. Í ferðum þess voru gerðar margvíslegar vísindarannsóknir sem þykja stórmerkar enn þann dag í dag.
    Hinn 16. september 1936 strandaði Pourquoi-Pas? í aftakaveðri út af Álftanesi á Mýrum í Borgarfirði. Þetta er eitt hörmulegasta sjóslys Íslandssögunnar, en þar fórust 40 skipverjar og aðeins einn komst lífs af.
    Charcot eignaðist hér fjölmarga vini og hélt góðu sambandi við þá allt þar til yfir lauk. Þegar minningarsamkoma um hina látnu var haldin í Kristskirkju, áður en líkin voru flutt til Frakklands, var öllum verslunum í Reykjavík lokað. Það mun vera einsdæmi í Íslandssögunni að erlendum manni sé sýndur viðlíka sómi.
    Fimmtudaginn 14. september n.k verður haldið málþing í Háskóla Íslands um Jean-Baptiste Charcot. Leitast verður við að bregða upp mynd af persónunni Charcot og bakgrunni hans, leiðöngrum hans almennt á suður- og norðurpólinn, framlag leiðangra hans til vísindanna, arfleifð hans í dag og tengls hans við Ísland og Íslendinga á sínum tíma. Meðal frummælenda eru barnabarn Charcots, ævisagnaritari hans og íslenskir fræðimenn. Rektor HÍ flytur ávarp við upphaf ráðstefnunnar og býður til móttöku að henni lokinni.
    Málþingið verður haldið í Hátíðasal HÍ og stendur frá 14:00 til 17:00. Aðgangur er ókeypis og öllum opinn. Erindin verða flest á íslensku, en þau sem verða á frönsku verða túlkuð á íslensku.

Aðrir viðburðir í tilefni af því að 70 ár eru liðin frá því rannsóknaskipið Pourquoi-Pas? fórst eru þessir:

1. Fimmtudaginn 14. september gefur JPV útgáfa út bókina Jean-Baptiste Charcot, heimskautafari, landkönnuður og læknir, nýja bók eftir Serga Kahn í íslenskri þýðingu Friðriks Rafnssonar.
    
2. Um morguninn verður farið að minnismerki um Charcot við Háskóla Íslands og að leiðum hluta áhafnarinnar í Fossvogskirkjugarði. Að loknum hádegisverði verður haldið vestur á Mýrar í Borgarfirði, þar sem verður efnt til minningarstundar við minnisvarðann um strandið sem stendur á Álftanesi í Straumfirði, skammt frá strandstaðnum. Að minningarstund lokinni þiggur hópurinn boð Safnahúss Borgarfjarðar í Borgarnesi um að skoða sýninguna Pourquoi-Pas? – strandið í Englendingavík í Borgarnesi, sem opnuð verður formlega þann 16. september.
    
3. Laugardaginn 16. september kl. 10:00 til 11:00 verður haldin minningarathöfn/sálumessa til minningar um áhöfnina á Pourquoi-Pas? í Kristskirkju.

Dagskrá málþingsins

Kristín Ingólfsdóttir, rektor Háskóla Íslands. Opnunarávarp (10 mín)
Frú Anne-Marie Vallin-Charcot, barnabarn Charcots: Svipmyndir af afa mínum (10 mín)
Mr. Serge Kahn, ævisagnahöfundur: Jean Baptiste Charcot, ævi og starf (20 mín)
Jean-Noël Gard, aðmiráll og forstöðumaður Musée de la Marine í París: Sögulegt mikilvægi Jean Baptiste Charcot (20 min)

Kaffihlé (20 mín)

Friðrik Rafnsson, verkefnisstjóri: Charcot og Íslendingar (20 mín)
Leó Kristjánsson, prófessor við HÍ: Segulsviðrannsóknir við Ísland í leiðöngrunum á Pourquoi-Pas? (20 min)
Jörundur Svavarsson, prófessor við HÍ: Tegundir sem uppgötvaðar voru í leiðöngrum á Pourquoi-Pas? (20 mín)
Odile Brelier, sendiráðsritari og staðgengill sendiherra Frakklands, Franska sendiráðinu á Íslandi. Frönsk hátíð á Íslandi 2007 - Pourquoi pas? (10 mín)

Málþinginu stjórnar Sigurður Valur Ásbjarnarson, bæjarstjóri í Sandgerði og stjórnarmaður í stjórn Háskólaseturs Suðurnesja í Sandgerði.

Móttaka í boði rektors Háskóla Íslands.